ㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ
ㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ
چرا کودکان ساعت‌ها با عروسک، لگو، نقاشی یا بازی‌های خیالی سرگرم می‌شوند؟
چه چیزی در بازی وجود دارد که آن را به بخشی مهم از رشد ذهنی، هیجانی و اجتماعی کودک تبدیل می‌کند؟
پژوهش‌ها نشان می‌دهند بازی یکی از مسیرهای اصلی یادگیری در کودکی است. کودک از طریق بازی فقط سرگرم نمی‌شود؛ مهارت‌های زبانی، شناختی، حرکتی و اجتماعی را تمرین می‌کند و فرصت پیدا می‌کند تجربه‌های روزمره خود را بهتر بفهمد. انجمن روان‌شناسی آمریکا و آکادمی اطفال آمریکا هر دو بر نقش بازی در رشد سالم کودک تأکید کرده‌اند و آن را بخشی مهم از فرایند یادگیری و سازگاری می‌دانند.
در بازی آزاد، کودک درباره محیط اطراف خود آزمایش می‌کند. چیزی می‌سازد، خراب می‌کند، دوباره امتحان می‌کند و نتیجه انتخاب‌های خود را می‌بیند. همین فرایند به حل مسئله، انعطاف‌پذیری ذهنی و یادگیری از تجربه کمک می‌کند. بازی‌هایی که نیاز به برنامه‌ریزی، نوبت گرفتن یا دنبال کردن قواعد دارند نیز مهارت‌هایی مانند توجه، کنترل تکانه و همکاری را تقویت می‌کنند.
بازی خیالی نقش مهمی در رشد هیجانی دارد. کودک ممکن است موقعیت‌هایی را که در زندگی واقعی تجربه کرده، در قالب داستان یا نقش‌آفرینی بازسازی کند. یک عروسک ممکن است به مدرسه برود، از چیزی بترسد یا با کسی دعوا کند. این بازی‌ها به کودک فرصت می‌دهند احساسات و موقعیت‌های پیچیده را در فضایی امن‌تر دوباره تجربه و سازمان‌دهی کند.
پژوهش‌های رشد کودک نشان می‌دهند بازی با دیگران به شکل‌گیری مهارت‌های اجتماعی نیز کمک می‌کند. کودک در بازی گروهی یاد می‌گیرد نوبت را رعایت کند، قوانین مشترک بسازد، اختلاف را مدیریت کند و دیدگاه دیگران را در نظر بگیرد. این تجربه‌ها پایه‌های مهمی برای روابط آینده و سازگاری اجتماعی هستند.
بازی همچنین می‌تواند به تنظیم هیجان کمک کند. فعالیت بدنی، بازی نمادین و تعامل با همسالان می‌توانند راهی برای تخلیه تنش، بیان هیجان و بازگشت به تعادل باشند. به همین دلیل، کاهش زمان بازی در کودکانی که برنامه بسیار فشرده دارند یا زمان زیادی را به فعالیت‌های ساختاریافته اختصاص می‌دهند، می‌تواند بخشی از فرصت‌های طبیعی رشد را محدود کند.
نقش والدین در این میان بیشتر به فراهم کردن فرصت و امنیت مربوط است. کودک به زمان آزاد، فضای مناسب و امکان انتخاب نیاز دارد. گاهی همراه شدن والد در بازی می‌تواند ارتباط عاطفی را تقویت کند، اما ارزش بازی زمانی بیشتر می‌شود که کودک بتواند بخشی از مسیر را خودش هدایت کند و از کنجکاوی و تخیل خود استفاده کند.
درمانگران کودک نیز از بازی به‌عنوان ابزاری برای ارزیابی و مداخله استفاده می‌کنند. در بازی‌درمانی، بازی به کودک کمک می‌کند تجربه‌ها و احساساتی را که شاید هنوز نتواند با کلمات بیان کند، به شکل نمادین نشان دهد. این کاربرد درمانی بر همان ویژگی طبیعی بازی استوار است: بازی یکی از زبان‌های اصلی کودک برای ارتباط با جهان است.
بازی بخشی جانبی از کودکی نیست؛ یکی از بسترهای اصلی رشد است. کودک در بازی فکر می‌کند، احساساتش را سازمان می‌دهد، رابطه می‌سازد و جهان اطراف خود را بهتر می‌شناسد.
American Psychological Association