ㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ
ㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ
چرا نظر دوستان در دوران نوجوانی گاهی از نظر والدین مهم‌تر به نظر می‌رسد؟
و چرا تأیید شدن، پذیرفته شدن یا طرد شدن از سوی همسالان می‌تواند چنین اثر عاطفی شدیدی بر نوجوان بگذارد؟
پژوهش‌های رشد نوجوان نشان می‌دهند افزایش حساسیت به نظر همسالان بخشی از فرایند طبیعی رشد اجتماعی است. در این دوره، نوجوان به‌تدریج از وابستگی دوران کودکی فاصله می‌گیرد و هویت مستقل‌تری می‌سازد. گروه دوستان به یکی از مهم‌ترین فضاهایی تبدیل می‌شود که نوجوان در آن خود را با دیگران مقایسه می‌کند، بازخورد می‌گیرد و جایگاه اجتماعی خود را می‌شناسد.
این حساسیت با تغییرات مغزی نیز ارتباط دارد. در دوران نوجوانی، سامانه‌های مغزی مرتبط با پاداش و تجربه‌های اجتماعی فعال‌تر می‌شوند و واکنش به پذیرش یا رد شدن شدت بیشتری پیدا می‌کند. هم‌زمان، بخش‌هایی از مغز که در کنترل تکانه، برنامه‌ریزی و ارزیابی پیامدها نقش دارند همچنان در حال رشد هستند. به همین دلیل، نظر همسالان می‌تواند در بعضی موقعیت‌ها تأثیر بیشتری بر تصمیم‌گیری نوجوان بگذارد.
احساس تعلق یکی از نیازهای مهم این دوره است. نوجوان می‌خواهد جایی در جمع داشته باشد و احساس کند پذیرفته شده است. دوستی‌ها در این سن معمولاً عمیق‌تر می‌شوند و موضوعاتی مانند اعتماد، وفاداری، شباهت و حمایت عاطفی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. برای همین، یک اختلاف با دوست یا کنار گذاشته شدن از گروه می‌تواند برای نوجوان بسیار جدی و دردناک باشد.
این حساسیت فقط پیامد منفی ندارد. روابط سالم با همسالان می‌توانند به رشد مهارت‌های اجتماعی، همکاری، همدلی و استقلال کمک کنند. نوجوان از طریق دوستی‌ها یاد می‌گیرد اختلاف را مدیریت کند، مرزهای خود را بشناسد و روابطی خارج از خانواده شکل دهد.
با این حال، همان نیاز به تعلق می‌تواند نوجوان را در برابر فشار گروه آسیب‌پذیرتر کند. اگر پذیرفته شدن در جمع به انجام رفتارهای پرخطر، مصرف مواد یا شکستن مرزهای شخصی وابسته شود، نوجوان ممکن است تصمیم‌هایی بگیرد که در شرایط دیگر انتخاب نمی‌کرد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند حضور همسالان می‌تواند در بعضی موقعیت‌ها میل به رفتارهای پرخطر را افزایش دهد.
واکنش والدین در این مرحله اهمیت زیادی دارد. کوچک شمردن اهمیت دوستان یا مسخره کردن دغدغه‌های اجتماعی نوجوان معمولاً فاصله ایجاد می‌کند. گفت‌وگو درباره روابط، شنیدن بدون قضاوت و کمک به نوجوان برای تحلیل موقعیت‌های اجتماعی می‌تواند مفیدتر باشد.
در عین حال، حساسیت به نظر دیگران زمانی نیاز به توجه بیشتری پیدا می‌کند که نوجوان بخش زیادی از ارزش خود را به تأیید دیگران وابسته کند، از ترس طرد شدن از بیان نظرش خودداری کند یا برای پذیرفته شدن بارها از مرزهای شخصی خود عبور کند. در این شرایط، بررسی عزت‌نفس، اضطراب اجتماعی و کیفیت روابط اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
حساسیت به نظر همسالان در نوجوانی بخشی از رشد اجتماعی و هویت‌یابی است. این حساسیت زمانی سالم‌تر پیش می‌رود که نوجوان بتواند هم تعلق به گروه را تجربه کند و هم استقلال، ارزش‌ها و مرزهای شخصی خود را حفظ کند.
American Psychological Association